10 sự kiện khuynh đảo thế giới năm 2014
Trung Quốc đưa trái phép giàn khoan vào thềm lục địa Việt Nam, máy bay MH370 mất tích và Nga sáp nhập Crimea là 3 trong số 10 sự kiện chấn động thế giới trong năm 2014.
TIN LIÊN QUAN
Đại dịch Ebola bùng phát
Dịch Ebola nhen nhóm tại Tây Phi từ cuối năm 2013, nhưng bắt đầu bùng phát mạnh mẽ vào tháng 3/2014. Đây được đánh giá là đợt dịch lớn nhất của căn bệnh này trong lịch sử gần 4 thập kỷ qua.
Những ngày đầu tháng Tám, cả thế giới ghi nhận gần 2.000 ca mắc virus Ebola và trên 50% người mắc đã tử vong.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã lên tiếng cảnh báo về sự nguy hiểm của dịch bệnh, tuy nhiên tổ chức này bị chỉ trích là phản ứng chậm chạp, góp phần khiến căn bệnh lan tràn sang nhiều quốc gia ngoài châu Phi như Tây Ban Nha và Mỹ.
Tại Tây Phi, nền kinh tế 16 nước bị tác động mạnh mẽ vì Ebola. Doanh thu từ các ngành du lịch, hàng không đình đốn, các nhà đầu tư ồ ạt thoái vốn.
Con số thiệt hại có thể cán mốc 32 tỷ USD trong năm 2015 nếu dịch bệnh không được kiểm soát, Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cảnh báo.
Hiện chưa có loại thuốc đặc trị cho loại bệnh nguy hiểm này. WHO và một số công ty y dược Mỹ đang tiến hành thử nghiệm vaccine và thuốc đặc trị Ebola.
Nga sáp nhập Crimea, Ukraine khủng hoảng
Người biểu tình kêu gọi Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych và chính phủ của thủ tướng Azarov từ chức. Ngày 22/2, Quốc hội Ukraine bỏ phiếu phế truất ông Yanukovich.
Cuối tháng Hai, một làn sóng biểu tình phản đối chính phủ lâm thời nổ ra tại Crimea, Đông Ukraine. Nga đưa quân đến giành quyền kiểm soát bán đảo và bảo vệ cộng đồng người dân nói tiếng Nga tại đây.
Tháng Ba, chính quyền Crimea tổ chức trưng cầu dân ý về việc sáp nhập vào Nga, phần thắng nghiêng về phe thuận. Ngày 21/3, Tổng thống Nga Vladimir Putin ký sắc lệnh chính thức sáp nhập Crimea vào nước Nga.
Động thái này bị nhiều quốc gia phương Tây lên án, châm ngòi cho phong trào ly khai thân Nga tại Donetsk và Luhansk, miền Đông Ukraine.
Sau đó, tình hình giằng co dữ dội giữa quân đội của Kiev và phe li khai tại miền Đông, cướp đi sinh mạng của gần 4.500 người.
Về phần mình, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), tung ra một loạt các biện pháp cấm vận kinh tế Nga, đánh vào thị trường tài chính, quốc phòng và công nghệ. Đáp lại, Nga cũng ban lệnh cấm nhập khẩu thực phẩm từ một số quốc gia châu Âu.
Nhiều nhà quan sát tỏ ra quan ngại với tình hình căng thẳng Đông - Tây, cảnh báo về khả năng một cuộc Chiến tranh lạnh hình thành.
Máy bay MH370 mất tích
Tới nay, 227 hành khách và 12 thành viên trong phi hành đoàn vẫn chưa xác định được tung tích.
Các chuyên gia quốc tế xác định máy bay có thể đã rơi xuống vùng biển phía nam Ấn Độ Dương.
Nhiều quốc gia đã chung tay nỗ lực tìm kiếm mảnh vỡ máy bay ở khắp các hành lang phía Bắc và Nam, từ Indonesia tới Nam Ấn Độ Dương. Tuy nhiên đợt tìm kiếm chưa mang lại kết quả.
Tổ chức Nhà nước Hồi giáo nổi dậy
IS đã bị al-Qaeda chối bỏ, nhưng trở thành một trong những nhóm thánh chiến chủ chốt chiến đấu chống lại các lực lượng chính phủ tại Syria và Iraq.
Hiện chưa rõ quy mô chính xác của ISIS, nhưng nhiều chuyên gia đánh giá tổ chức có hàng nghìn tay súng, nhiều trong số đó là chiến binh thánh chiến nước ngoài.
Ngày 19/8, ISIS gây chấn động cả thế giới khi tung lên mạng video ghi lại cảnh chặt đầu nhà báo nhà báo Mỹ James Foley.
Tiếp sau đó, lần lượt nhà báo Mỹ Steven Sotloff, công dân Anh David Haines, Alan Henning, công dân Mỹ Peter Kassig bị ISIS hành hình.
Tháng Tám, Tổng thống Mỹ Barack Obama ra lệnh không kích các mục tiêu ISIS ở Iraq. Tháng Chín, chiến dịch mở rộng tới Syria. Mặc dù có sự chung tay của hơn 60 quốc gia, cuộc chiến hứa hẹn sẽ đẫm máu và lâu dài.
Gaza đẫm máu
Ngày 8/7, Israel mở chiến dịch không kích nhằm vào dải Gaza để tiêu diệt tổ chức Hamas. Đáp lại, Hamas đã nã tên lửa liên tiếp về phía Israel.
Giao tranh đã cướp đi sinh mạng của hơn 2.200 người Palestine ở dải Gaza thiệt mạng, làm 11.100 người bị thương và đẩy khoảng 520.000 người dân Gaza vào cảnh màn trời chiếu đất.
Đêm 26/8, Israel và Hamas đạt thỏa thuận ngừng bắn được kỳ vọng là lâu dài, chấm dứt 7 tuần đẫm máu trên dải Gaza. Cả hai bên đều tuyên bố thỏa thuận do Ai Cập làm trung gian là chiến thắng của họ.
MH17 bị bắn rơi tại Ukraine
Ngày
17/7, chiếc Boeing 777 mang số hiệu MH17 của hãng hàng không Malaysia
Airlines bị bắn rơi ở miền Đông Ukraine. Lúc đó, máy bay đang hành trình
từ Amsterdam đến Kuala Lumpur.
Malaysia cho biết chiếc máy bay bị bắn rơi khi bay ngang qua khu chiến sự do các phần tử ly khai kiểm soát.
Chính quyền Kiev và phương Tây cáo buộc lực lượng ly khai Ukraine đứng sau vụ việc. Ngược lại, phe phiến quân và Nga đổ lỗi cho quân đội Ukraine.
Hiện thông tin từ hai hộp đen máy bay đang được phân tích để làm rõ vụ việc.
Lật phà Sewol
Ngày
16/4, phà Sewol chìm khi đang trên hải trình từ Incheon tới đảo Jeju,
Hàn Quốc. Phà chở 450 người, chủ yếu là học sinh Trường Trung học Danwon
tại thành phố Ansan.
Tổng cộng 304 hành khách đã thiệt mạng, 9 người vẫn chưa được tìm thấy xác. Hàn Quốc đã ngừng tìm kiếm xác nạn nhân sau khi được cảnh báo nhiều khoang trong phà có khả năng bị sập, chôn vùi thợ lặn.
Theo kết luận điều tra, nguyên nhân tai nạn là do cấu trúc tàu bị tự ý sửa đổi để chở hàng quá tải bất hợp pháp và hành vi thiếu trách nhiệm của thủy thủy đoàn khi xảy ra sự cố.
Tỷ lệ ủng hộ của người dân dành cho Tổng thống Hàn Quốc Park Geun Hye giảm từ 71% xuống chỉ còn 40% vài tuần sau đó. Thủ tướng Jung Hong Won đã từ chức để nhận trách nhiệm.
Ông Lee Joon-seok, thuyền trưởng phà Sewol bị kết án 36 năm tù giam vì tội thiếu trách nhiệm, ba thành viên thủy thủ đoàn bị quy kết bỏ mặc hành khách cũng thoát án tử, nhưng lĩnh nhiều mức khác nhau, nặng nhất là máy trưởng với 30 năm tù giam.
Trung Quốc đưa trái phép giàn khoan vào thềm lục địa Việt Nam Tổng cộng 304 hành khách đã thiệt mạng, 9 người vẫn chưa được tìm thấy xác. Hàn Quốc đã ngừng tìm kiếm xác nạn nhân sau khi được cảnh báo nhiều khoang trong phà có khả năng bị sập, chôn vùi thợ lặn.
Theo kết luận điều tra, nguyên nhân tai nạn là do cấu trúc tàu bị tự ý sửa đổi để chở hàng quá tải bất hợp pháp và hành vi thiếu trách nhiệm của thủy thủy đoàn khi xảy ra sự cố.
Tỷ lệ ủng hộ của người dân dành cho Tổng thống Hàn Quốc Park Geun Hye giảm từ 71% xuống chỉ còn 40% vài tuần sau đó. Thủ tướng Jung Hong Won đã từ chức để nhận trách nhiệm.
Ông Lee Joon-seok, thuyền trưởng phà Sewol bị kết án 36 năm tù giam vì tội thiếu trách nhiệm, ba thành viên thủy thủ đoàn bị quy kết bỏ mặc hành khách cũng thoát án tử, nhưng lĩnh nhiều mức khác nhau, nặng nhất là máy trưởng với 30 năm tù giam.
Các tàu Trung Quốc liên tục sử dụng nhiều biện pháp, thậm chí đã phun vòi rồng, đâm va vào tàu kiểm ngư, đâm chìm tàu cá của ngư dân Việt Nam.
Hành vi của Trung Quốc vi phạm chủ quyền hợp pháp của Việt Nam cũng như luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển (UNCLOS).
Việt Nam đã lên án hành vi khiêu khích và bất hợp pháp của Trung Quốc. Hàng loạt quốc gia trên thế giới như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật, Ấn Độ, Singapore, Anh, Pháp, Úc… cũng chỉ trích Trung Quốc hung hăng, gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế.
Ngày 15/7, Trung Quốc rút giàn khoan ra khỏi vùng biển Việt Nam, sớm hơn 1 tháng so với kế hoạch ban đầu.
"Biểu tình ô dù" tại Hong Kong
Ban đầu người biểu tình tại Hong Kong sử dụng ô dù để che mưa, nắng, nhưng khi cảnh sát dùng đạn hơi cay và bình xịt, chiếc ô được dùng để bảo vệ bản thân. Cuộc biểu tình tại Hong Kong từ đó còn được gọi là “Cách mạng ô dù”.
Sau 75 ngày chiếm đóng đường phố, ngày 11/12, cuộc biểu tình đã chấm dứt, cảnh sát Hong Kong bắt giữ 247 người tổ chức và giải tỏa các điểm biểu tình.
Giá dầu sa sút
Giá dầu giảm mạnh tác động xấu đến nguồn thu của các nước xuất siêu dầu mỏ như Iran, Iraq, Venezuela, Nga, Kazakistan hay Nigeria. Chính phủ Nga thừa nhận có thể thiệt hại khoảng 100 tỷ USD/năm vì giá dầu sụt giảm.
Ngược lại, các quốc gia nhập khẩu nhiều năng lượng như Mỹ và Trung Quốc lại được lợi. Với Mỹ, giá năng lượng thấp sẽ giúp tăng trưởng kinh tế 3,5% vào năm 2015, Tổng giám đốc IMF - bà Christine Lagarde dự đoán.
Còn Trung Quốc, GDP có thể tăng khoảng 0,15% ứng với 10% giá dầu giảm, theo tính toán của ngân hàng Mỹ Merrill Lynch.
